Równowaga a prawo

Arystoteles recypuje wzór Platona w klasyfikacji prostych form rządu. Wprowadza jednak jedną zmianę. Zamiast demokracji praworządnej pojawia się pojęcie politei. Zasadnicza różnica polega na tym, że klasyfikacja Arystotelesa dzieli formy jeszcze na podtypy. Za formy podstawowe Arystoteles uznaje Oligarchię i Demokrację.

Arystoteles

Dobre:
Monarchia
Arystokracja
Politea

Złe:

Tyrania
Oligarchia
Demokracja

Politei Arystoteles nadaje właściwie cztery znaczenia, odnosi je do państwa jako takiego, do reguł ustrojowych, mówi o niej jako o odmianie demokracji, wreszcie jako o mieszaninie oligarchii i demokracji. Buforem miała być liczna klasa średnia. Przykładem dla Arystotelesa miała być Sparta.

Była to pierwsza doktryna ustroju mieszanego. Razi jednak niekonsekwencja, jako że brak tu właściwie elementów monarchicznych i demokratycznych). Platon oparł się o ustrój Aten za Kleistenesa)

RADA (Boule):
Podział obywateli na 4 klasy podatkowe, wyłaniające kandydatów na członków Rady, następuje losowanie. W Radzie ma zasiadać 90 osób z każdej klasy. 360 członków
Kompetencje ustawodawcze, sądownicze, polityka zagraniczna, wybór urzędników

Nocne zebrania:

Narady najznamienitszych obywateli (powrót do koncepcji mędrców)
Podejmowanie strategicznych decyzji
Pozytywami było połączenie elementów praktyki z elementami filozofii, połączenie form rządów i uzasadnienie tej doktryny chwiejnością ludzkiego charakteru.

Nie ma jednego twórcy teorii ustroju mieszanego. Należy wskazywać na prekursorów czy propagatorów. Teoria ustroju mieszanego wynika ze źródeł instytucjonalnych i intelektualnych. Aby mogło dojść do jej powstania musiały pojawić się trzy kroki.

a) nazwanie form rządu (nie wiadomo, kto je nazwał natomiast znajdziemy je u Herodota w „Dyskusji Ustrojowej” – opisie powstania monarchii perskiej po rządach magów, w czasie popowstaniowego zebrania kolejni mówcy przedstawiali swoje racje dokonując apologii demokracji, oligarchii oraz monarchii.

b) ustalenie, które formy są dobre a które złe, zdrowe i patologiczne (dokonał tego Sokrates, który nie różnicując demokracji i ją potępiając dostrzega jednak możliwość pojawienia się dwóch sytuacji: rządów nielicznych lub jednowładztwa)

Rządy nielicznych:

Arystokracja (rządy najlepszych)    Oligarchia (plutokracja, rządy bogatych nieuków)

Jedynowładztwo:
Monarchia sprawiedliwa    Tyrania, zła i niesprawiedliwa

c) zmieszanie form rządu (czego dokonał Platon, wychodząc z założenia, że wszelkie proste formy rządu są nie do utrzymania, wprowadził pierwszą triadę, uznał iż należy zmieszać pewne formy rządu by powstało „państwo drugiego rzędu”, „ustrój słuszny”.